BRENWORK - En
De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in economische kringen, en verwijst naar een hypothetisch enorm getal dat de totale waarde van alle ‘zombie’-bedrijven zou vertegenwoordigen. Deze bedrijven, hoewel technisch gezien niet failliet, genereren onvoldoende inkomsten om rente op hun schulden te betalen, en bestaan uitsluitend dankzij voortdurende herfinanciering en stimuleringsmaatregelen. De impact van deze structuren op de economie is complex en verreikend, en vereist een diepgaand onderzoek om de risico's en potentiële gevolgen volledig te begrijpen.
De aanwezigheid van een ‘zombillion’ impliceert een aanzienlijke misallocatie van kapitaal. Geld dat in gezonde, groeiende bedrijven zou kunnen worden geïnvesteerd, wordt vastgehouden in inefficiënte entiteiten die de economische groei belemmeren. Dit fenomeen is niet nieuw, maar de omvang ervan, vooral na perioden van lage rentevoeten en kwantitatieve versoepeling, is de laatste jaren aanzienlijk toegenomen. Het begrijpen van de factoren die bijdragen aan het ontstaan en de voortzetting van zombiebedrijven is cruciaal voor het ontwikkelen van effectieve beleidsmaatregelen.
Het concept van ‘zombiebedrijven’ is niet nieuw. Het is een cyclisch fenomeen dat vaak optreedt na perioden van economische stress of financiële crises. In de nasleep van de financiële crisis van 2008 zagen we bijvoorbeeld een toename van het aantal bedrijven dat moeite had om hun schulden te betalen. De lage rentevoeten die door centrale banken werden gehanteerd, maakten het echter mogelijk voor deze bedrijven om te blijven opereren door hun schulden te herfinancieren. Dit creëerde een situatie waarin bedrijven die onder normale omstandigheden failliet zouden zijn gegaan, kunstmatig in leven werden gehouden.
Na de COVID-19 pandemie zagen we opnieuw een soortgelijke trend. Overheden over de hele wereld introduceerden grootschalige stimuleringprogramma’s om bedrijven te ondersteunen en banen te redden. Hoewel deze maatregelen noodzakelijk waren om de economie te stabiliseren, hebben ze er ook toe geleid dat een aanzienlijk aantal bedrijven in leven bleef dat anders niet levensvatbaar zou zijn. Het probleem is dat deze bedrijven de middelen opnemen die anders naar meer productieve delen van de economie zouden kunnen stromen, waardoor de algehele groei wordt geremd. De aanhoudende lage rentetarieven spelen hierbij eveneens een belangrijke rol.
Lage rentevoeten creëren een omgeving waarin het relatief goedkoop is om schulden aan te gaan en te herfinancieren. Dit maakt het voor zombiebedrijven gemakkelijker om te overleven, zelfs als ze geen significante winst genereren. Bovendien ontmoedigen lage rentes investeringen in meer productieve bedrijven, omdat de rendementen op deze investeringen minder aantrekkelijk lijken in vergelijking met de kosten van schulden. Dit kan leiden tot een situatie waarin de economie steeds meer afhankelijk wordt van zombiebedrijven, waardoor de algehele productiviteit en innovatie afnemen. De rentetarieven zijn op het moment van schrijven echter gestegen, wat een belangrijke verschuiving kan betekenen.
| Jaar | Aantal Zombiebedrijven (Indicatief) | Totale Schuld Zombiebedrijven (Indicatief) |
|---|---|---|
| 2008 | 10% | €50 miljard |
| 2015 | 15% | €120 miljard |
| 2022 | 22% | €250 miljard |
De bovenstaande tabel geeft een indicatieve weergave van de toename van het aantal zombiebedrijven en hun totale schuld over de afgelopen jaren. Het is belangrijk op te merken dat deze cijfers schattingen zijn en kunnen variëren afhankelijk van de gebruikte definities en methodologieën. Desalniettemin illustreren ze duidelijk de groeiende omvang van het probleem.
Een van de belangrijkste negatieve gevolgen van een ‘zombillion’ is de impact op de productiviteit. Zombiebedrijven zijn vaak minder efficiënt en innovatief dan gezonde bedrijven. Ze hebben moeite om te investeren in nieuwe technologieën en processen, en ze zijn minder geneigd om risico's te nemen en nieuwe producten en diensten te ontwikkelen. Dit leidt tot een lagere algehele productiviteit in de economie. Daarnaast concurreren zombiebedrijven met gezonde bedrijven, wat de winstmarges van deze laatste kan drukken en hun investeringsplannen kan vertragen. De concurrentiepositie van de gehele economie komt hierdoor onder druk te staan.
Bovendien belemmeren zombiebedrijven de allocatie van kapitaal naar meer productieve sectoren. Geld dat in gezonde, groeiende bedrijven zou kunnen worden geïnvesteerd, wordt vastgehouden in inefficiënte entiteiten die de economische groei belemmeren. Dit creëert een vicieuze cirkel waarin de productiviteit verder afneemt en de economie kwetsbaarder wordt voor schokken. Het is essentieel om beleidsmaatregelen te implementeren die de herallocatie van kapitaal naar meer productieve sectoren bevorderen.
De aanwezigheid van zombiebedrijven leidt tot een verschuiving in investeringen weg van meer productieve bedrijven. Investeerders zijn minder geneigd om in bedrijven te investeren die concurreren met zombiebedrijven, omdat de winstmarges lager zijn en de risico's hoger. Dit kan leiden tot een onderinvestering in innovatie en groei, waardoor de economie op de lange termijn wordt geschaad. Bovendien kan de overvloed aan goedkoop geld, die het voortbestaan van zombiebedrijven mogelijk maakt, een bubbel in bepaalde activaklassen creëren, zoals vastgoed en aandelen, waardoor de risico's in de financiële sector toenemen.
De bovenstaande punten illustreren de diverse manieren waarop zombiebedrijven de economie kunnen schaden. Het is belangrijk om te erkennen dat dit een complex probleem is dat een veelzijdige aanpak vereist.
Het probleem van zombiebedrijven is niet beperkt tot één land of regio. Het is een wereldwijd fenomeen dat optreedt in zowel ontwikkelde als opkomende economieën. Globalisering en de toenemende integratie van de financiële markten hebben het gemakkelijker gemaakt voor zombiebedrijven om te overleven en te opereren over de landsgrenzen heen. Dit creëert nieuwe uitdagingen voor beleidsmakers, omdat het moeilijk kan zijn om de impact van zombiebedrijven in andere landen te beoordelen en te adresseren.
De internationale dimensie van het probleem vereist ook een gecoördineerde aanpak op mondiaal niveau. Het is belangrijk dat landen samenwerken om beleidsmaatregelen te ontwikkelen die de herallocatie van kapitaal naar meer productieve sectoren bevorderen en de risico's in de financiële sector verminderen. Dit kan bijvoorbeeld door de implementatie van strengere regelgeving voor banken en financiële instellingen, en door de bevordering van internationale samenwerking op het gebied van belastingontwijking en witwassen van geld. Een gezamenlijke aanpak is essentieel om de negatieve gevolgen van een ‘zombillion’ te minimaliseren.
Hoewel het probleem van zombiebedrijven wereldwijd voorkomt, zijn er aanzienlijke verschillen tussen landen in de omvang en aard van het probleem. In sommige landen, zoals Japan, is het probleem al langer aanwezig en is het sterker verankerd in de economie. In andere landen, zoals de Verenigde Staten, is het probleem relatief nieuw en is het voornamelijk geconcentreerd in bepaalde sectoren, zoals de olie- en gasindustrie. De verschillen in de omvang en aard van het probleem vereisen een op maat gemaakte aanpak per land.
De bovenstaande stappen kunnen helpen om de negatieve gevolgen van zombiebedrijven te minimaliseren en de economische groei te bevorderen.
De toekomstperspectieven voor zombiebedrijven zijn onzeker. De stijgende rentetarieven en de afbouw van stimuleringsmaatregelen kunnen leiden tot een toename van het aantal faillissementen onder zombiebedrijven. Dit kan op korte termijn pijnlijke gevolgen hebben voor de economie, maar op de lange termijn kan het ook leiden tot een gezondere en efficiëntere allocatie van kapitaal. Het is echter belangrijk om te erkennen dat de overheid een rol kan spelen bij het begeleiden van deze transitie, bijvoorbeeld door gerichte steun te verlenen aan werknemers die hun baan verliezen als gevolg van faillissementen.
Een andere potentiële oplossing is de implementatie van proactieve beleidsmaatregelen die de herstructurering van zombiebedrijven bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld door het verstrekken van leningen en garanties aan bedrijven die bereid zijn om hun activiteiten te diversifiëren of te innoveren. Het is echter belangrijk om ervoor te zorgen dat deze maatregelen niet leiden tot een verdere misallocatie van kapitaal.
De rol van private equity-firma's en herstructureringsspecialisten wordt steeds belangrijker in de omgang met de uitdagingen die voortkomen uit de aanwezigheid van een ‘zombillion’. Deze firms beschikken over expertise en kapitaal om ondermaats presterende bedrijven te herstructureren en te revitaliseren. Door strategische investeringen, operationele verbeteringen en schuldsanering kunnen ze bedrijven nieuw leven inblazen en hun concurrentiepositie versterken. Echter, het is essentieel dat private equity-investeerders zich richten op lange termijn waardecreatie, en niet uitsluitend op korte termijn winsten. Een duurzame herstructurering vereist een fundamentele verandering in de bedrijfscultuur en strategie.
Het is ook van belang om de rol van de overheid in dit proces te onderzoeken. Overheden kunnen private equity-investeerders stimuleren om te investeren in zombiebedrijven door belastingvoordelen te bieden of garanties te verstrekken. Tegelijkertijd is het cruciaal om te voorkomen dat private equity-firma's misbruik maken van de situatie door bedrijven te "strippen" van hun activa en hun schuldenlast te vergroten. Een evenwichtige aanpak die zowel de belangen van investeerders als die van werknemers en andere stakeholders beschermt, is essentieel voor een succesvolle herstructurering.
BRENWORK - En 